Wat is een vzw?

Wat is een vzw volgens de wet?

Een vzw is een vereniging met rechtspersoonlijkheid. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) omschrijft een vereniging als een overeenkomst tussen twee of meer personen, die leden heten. Die leden streven samen een belangeloos doel na, met activiteiten die in de statuten staan.

Twee dingen maken van een groep mensen een vzw:

• Rechtspersoonlijkheid. De vzw bestaat juridisch los van haar leden. Ze sluit zelf contracten, heeft een eigen vermogen en krijgt een eigen ondernemingsnummer.
• Geen winstuitkering. De vzw mag geen vermogensvoordeel bezorgen aan haar oprichters, leden of bestuurders. Wat ze verdient, gaat naar haar doel.

Dat tweede punt is het grote verschil met een vennootschap. Een vennootschap mag winst uitkeren aan haar vennoten. Een vzw kan geld verdienen, maar mag het niet verdelen.

Wat betekent vzw? Afkorting en betekenis

Waar staat vzw voor? Vzw is de afkorting van vereniging zonder winstoogmerk. U ziet de afkorting met kleine letters (vzw) en met hoofdletters (VZW): het gaat om dezelfde rechtsvorm.

In het Frans heet een vzw een ASBL, voluit association sans but lucratif. Het is dezelfde rechtsvorm, met dezelfde regels in heel België. Naast de vzw bestaat ook de ivzw, de internationale vereniging zonder winstoogmerk.

“Zonder winstoogmerk” betekent niet “zonder winst”. Het betekent dat de vereniging niet bestaat om winst te verdelen onder haar leden. Een vzw met een gezonde kas is dus geen probleem, zolang dat geld het doel dient.

De kenmerken van een vzw

Elke vzw heeft dezelfde basis, of het nu om een kleine buurtvereniging gaat of om een organisatie met personeel. Deze tabel zet de kenmerken op een rij.

Welke stukken een vzw elk jaar en bij elke wijziging moet neerleggen, staat in het overzicht van de documenten die een vzw moet indienen. Hoe de algemene vergadering van een vzw werkt, met de quorums en meerderheden, leest u op een aparte pagina.

Voorbeelden van vzw’s

Een vzw past bij elke groep die een doel nastreeft zonder winst te verdelen. Enkele voorbeelden uit de praktijk:

• Sport: een voetbal-, tennis- of turnclub die lidgelden int, trainers inzet en een kantine uitbaat.
• Jeugdwerk: een jeugdbeweging, een jeugdhuis of een speelpleinwerking.
• Cultuur: een toneelgezelschap, een koor, een harmonie of de organisator van een festival.
• Ouders en school: een oudervereniging die activiteiten organiseert en geld inzamelt voor de school.
• Welzijn en solidariteit: een buurtwerking, een voedselhulpproject of een patiëntenvereniging.
• Belangen en beroep: een handelaarsvereniging of een vereniging die een beroepsgroep vertegenwoordigt.
• Zorg en onderwijs: ook grote organisaties, zoals scholen, ziekenhuizen en woonzorgcentra, werken vaak als vzw.

Niet elke club is een vzw. Veel kleine verenigingen werken zonder rechtspersoonlijkheid, als feitelijke vereniging. Daarover meer verderop.

Mag een vzw winst maken?

Ja. Een vzw mag winst maken, ook met activiteiten waarvoor mensen betalen, zoals een kantine, een cursus of een evenement. Wat niet mag, is die winst uitkeren. De vzw mag haar oprichters, leden, bestuurders of andere personen geen vermogensvoordeel bezorgen, rechtstreeks of onrechtstreeks, behalve voor het belangeloze doel uit de statuten.

Wat dat in de praktijk betekent:

• Mag wel: inkomsten uit lidgelden, verkoop, evenementen, sponsoring en subsidies. Een overschot opbouwen en dat investeren in materiaal, lokalen of personeel.
• Mag niet: winst verdelen onder de leden of de bestuurders, ook niet verdoken, bijvoorbeeld via een vergoeding die niet in verhouding staat tot het geleverde werk.
• Bij de ontbinding: het vermogen dat overblijft, gaat naar het belangeloze doel dat in de statuten staat. Niet naar de leden.

Keert een vzw toch verboden vermogensvoordelen uit, dan kan de rechtbank haar ontbinden. Dat kan op vraag van een lid, een belanghebbende derde of het openbaar ministerie.

Goed om te weten. Winst maken zegt nog niets over btw of belastingen. Of uw vzw btw-plichtig is, leest u in de uitleg over btw-plicht voor een vzw. Uw eigen situatie laat u best nakijken door uw accountant of boekhouder.

Vzw of stichting: wat is het verschil?

Het grootste verschil: een vzw heeft leden, een stichting niet. Een vzw is een groep van minstens twee mensen die de grote beslissingen samen nemen in de algemene vergadering. Een stichting heeft geen leden en dus ook geen algemene vergadering. Ze bestaat om een vermogen in te zetten voor een belangeloos doel.

Wilt u met een groep mensen een activiteit opzetten, dan is de vzw meestal de logische keuze. Een stichting kiest men eerder om een bepaald vermogen blijvend aan een doel te koppelen.

Moet elke vereniging een vzw zijn?

Nee. Een vereniging zonder rechtspersoonlijkheid heet een feitelijke vereniging. Ze wordt geregeld door de afspraken tussen de leden en heeft geen oprichtingsakte nodig. Ze kan wel minder zelf: wie namens zo’n vereniging een contract sluit, is daar persoonlijk aansprakelijk voor.

Voor een kleine club zonder grote uitgaven kan dat volstaan. Huurt u een lokaal, neemt u personeel in dienst of vraagt u subsidies aan, dan wordt de stap naar een vzw interessant. Wat een feitelijke vereniging precies is en wanneer de overstap zinvol is, leest u bij de feitelijke vereniging: wat het is en hoe u begint.

Hoe krijgt een vereniging rechtspersoonlijkheid?

Een vzw ontstaat met een oprichtingsakte waarin de statuten staan, ondertekend door minstens twee oprichters. Een notaris is daarvoor niet verplicht: een onderhandse akte volstaat.

De akte wordt binnen dertig dagen neergelegd bij de griffie van de ondernemingsrechtbank. De vzw heeft rechtspersoonlijkheid vanaf de dag van die neerlegging, niet pas vanaf de publicatie in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. Wat er in de akte moet staan, leest u bij de oprichtingsakte van een vzw.

Wilt u weten waarom verenigingen voor een vzw kiezen, wat de nadelen zijn en hoe wij de oprichting volledig voor u regelen? Dat leest u op de pagina over een vzw laten oprichten.